Geschreven door:	Bruno
Datum ingestuurd:	15 september 2008
Woorden:	8032
Opvragingen:	650 (8 deze maand)
Waardering:	Currently 3.00/5 1 2 3 4 5 3.0/5 (3 stemmen)

Bruno
6 Latijn Moderne Talen Heilig Hart & college
2007-2008 Parklaan 7
Eindwerk seminarie filosofie 1500 Halle



Biografische fisches

Plato
Aristoteles
Edmund Burke
Thomas Hobbes
Friedrich Engels
Diogenes van Babylon
Titus Lucretius Carus
Albert Camus
Jean-Paul Sartre

Eindwerk ‘Heeft het leven eigenlijk nog zin?’

Verslagen ‘Wat is liefde’ en ‘Wat is waarheid’

"Heeft het leven eigenlijk nog zin?"

Inleiding

Milieurampen, oorlogen, het vele verdriet dat het leven met zich meebrengt… Is het leven het lijden waard ? Een vraag gesteld door velen, telkens weer anders beantwoord, voor zover er een antwoord op bestaat… Laten we ons verder verdiepen in dit thema, een thema dat je leven lang belangrijk zal zijn…

Enkele citaten :

« Of het leven nu zin heeft of niet, je leeft toch. » (Paul Breteler)
Een neutrale visie op het leven, de zogenaamde « I-don’t-care generatie » : als je nu leeft of niet, doodgaan doe je toch en het leven kan je bewonderen zolang het duurt, en als het voorbij is, moet je er niet om treuren, je weet toch niet wat er na komt (als er iets na komt) dus is de kans op iets minder goed even groot als de kans op iets beter…

« De zin van het leven ben je zelf. » (Jules Deelder)
Jules Deelder is een Nederlands dichter, ‘de nachtburgemeester van Rotterdam’. Hij wordt gerekend tot de ‘performance poets’, dichters die poëzie schrijven om op te voeren voor publiek. Dit citaat komt uit een van zijn opvoeringen, waarin hij sprak over de zin van het leven, met als antwoord dat je je eigen leven een zin moet geven.

« De zin van het leven is de zin om te leven. » (Remco Campert)
Remco Campert, een Nederlands dichter die deel uitmaakt van de Vijftigers, zegt in deze in dat de zin om te leven (zin hebben in het leven ?) de zin IS van het leven.

« Als het leven geen zin heeft, dan maakt het maar zin! » (Onbekend)
« Als het leven geen zin heeft, hoef je er ook geen punt achter te zetten. » (Onbekend)
Deze twee onbekende auteurs verkiezen woordspelletjes en zinspelingen, beginnend vanuit een negatie. Deze zinnen inspireerden mij voor de volgende vraag : ‘heeft niet leven dan wel een zin ?’ welke in verder zal uitwerken in dit werkstuk.

Begrippenlijst

De vraag of het leven al dan niet zin heeft, vereist verduidelijking. Ik verklaar even de twee belangrijke woorden in deze vraag, nl. ‘zin’ en ‘leven’.

Zin, zin en zin

Het woord ‘zin’ heeft volgens mij drie betekenissen:

Zin als in ‘de zin van een rechte, een richting’. Heeft het wel zin een bepaalde richting te geven aan het leven? Kunnen we die ook zelf bepalen? Hoe groot is de greep van lot en toeval op ons leven? Volgens mij worden we beïnvloed door één grote factor, nl. de wil. Hierover later meer…

Zin als in ‘zin hebben in’. Deze betekenis is moeilijker te plaatsen in de vraag ‘heeft het zin …’. Maar je kan jezelf de vraag stellen of je wel zin hebt in het leven. Kan je het leven zien als een avontuur waar je zin in hebt? Zal deze ‘goesting’ bevredigd zijn als men niet meer leeft?

En als laatste, zin als in ‘loont het de moeite, is het nuttig, is het rationeel verantwoord’. Ik zal mij vooral op deze betekenis van ‘zin’ richten in dit werkstuk: is het verstandig om te blijven leven?

Even leven geven

Verward door de titel? Geen nood, dit tussenrijmpje zal later ‘de frank doen vallen’.
Met leven worden over het algemeen organismen aangeduid die kunnen groeien en/of zich kunnen vermenigvuldigen. Ik heb het niet over de algemene betekenis van het leven, maar over het mensenleven. Elke daad die de mens verricht, elke seconde dat de mens in leven is en de gevolgen er van.

Eigenlijk’

Dit woord heeft ook een grote waarde in mijn filosofische vraag: Het wijst op een onverwachte stilstand in het leven waar je nadenkt over iets wat vanzelfsprekend is dat we doen maar niet vanzelfsprekend is om er over na te denken. Allen leven we, maar doen het uit routine en overlevingsdrang. Waarom breken we niet van de routine en waarom laten we ons leiden door die overlevingsdrang? Heeft het leven dus eigenlijk, überhaupt, wel zin?

Nog

De mensheid evolueert, maar dit is niet altijd positief geweest. De mensheid staat op het punt dat als elke mens een leven zou leiden als dat van de westerlingen, de aarde de biologische voetafdruk niet kan dragen en we allen ten onder gaan. Door hebzucht, luxe vanzelfsprekend te beschouwen en irrationaliteit zal de mens ten onder gaan.

Filosofische stromingen

Enkele filosofische stromingen beantwoorden aan mijn visie op het leven. De gedachtegangen die ik bewandelde, werden reeds ingelopen door vele grote filosofen, maar dit ontdekte ik pas nadat ik ze bewandeld had… Dit zorgt niet enkel voor frustratie (doordat je zelf iets bedenkt waar je tijd in stopte terwijl een andere filosoof het eerder vermeld had) maar ook voor bevestiging. Als eenzelfde idee meerdere keren bedacht wordt zonder bewust te zijn van het vroegere bestaan van die idee, moet er een logica en waarheid zitten achter het idee. Vandaar dat one-liners steeds bekender en frequenter gebruikt worden, en zelfs uitmonden op een ‘cliché’.

Het epicurisme

Epicuros was een Grieks filosoof van de 4e eeuw v.C. Zijn leer, het epicurisme, heeft het door de eeuwen heen moeilijk gehad te overleven. Al van het begin kregen epicuristen een misnoegende blik van het volk, die het barbaars en primitief vonden het genot (ook al is dit verkeerd uitgedrukt, Epicuros doelde op het genot op lange termijn) centraal te stellen. Ook de Katholieke Kerk veroordeelde deze leer tot ketterij.
Toch gaat Epicurus’ leer verder dan enkel de plaatsing van het genot als hoogste goed. Nog een belangrijke pijler van Epicuros was de ‘ataraxia’. Ataraxia is een leven zonder angsten, dat het geluk zou garanderen. Een van de manieren om een leven met zo min mogelijk zorgen, is een teruggetrokken leven met vrienden , zo ver mogelijk van de buitenwereld, opdat ze weg zouden zijn van de staat (vele zorgen, denk maar aan rechten en plichten, verlies van vrijheid,…) en ook opdat de mensen hen zouden bewonderen.

Is deze leer nog mogelijk de dag van vandaag? Is het nog mogelijk zich af te zonderen van de staat? Als je er bij stilstaat, is het zelfs illegaal op de meeste plaatsen op de wereld (belastingen etc). Zijn we eigenlijk nog vrij?

De Stoa

De Stoa, of het stoïcisme, is de tegenhanger van het epicurisme. Het doel van het stoïcisme is de onverstoorbaarheid te bereiken.
Het belangrijkste kenmerk van het stoïcisme, is de onafhankelijkheid, van alles en iedereen. Het geluk moet ontstaan door geestelijke verrijking, alles wat je hebt (inclusief je vrienden en familie) moet je beschouwen als iets wat niet echt je eigendom is. Het lot kan het namelijk elk moment van je afnemen, waardoor je geluk snel weer verdwijnt. Het enige wat echt van jou is, zijn je eigen gedachten.

Leven we niet meer en meer volgens deze visie? En is dit goed? Het individualisme primeert over de samenleving, we bouwen muren om ons heen om niet geraakt te worden door de dingen des leven. Als we het leven enkel voor onszelf leven, kunnen we er dan nog van genieten?



Het existentialisme

Het existentialisme is een filosofie bedacht door Søren Kierkegaard, en verder uitgebouwd door o.a. Jean-Paul Sartre. Hoewel de existentialisten het vaak oneens zijn, zijn er wel 4 belangrijke concepten waar ze het over het algemeen eens zijn.

1. Existentie gaat vooraf aan essentie. Een centrale stelling van het existentialisme is "l’existence précède l'essence", wat betekent dat het bestaan van een mens, het 'zijn in deze wereld', fundamenteel van meer belang is dan gelijk welke andere betekenis die er aan een menselijk leven wordt toegekend: mensen definiëren dus hun eigen werkelijkheid.

2. De rede als verdediging tegen angst. Door actie, vrijheid en keuze te benadrukken, positioneren existentialisten zich lijnrecht tegenover het rationalisme en het positivisme. Met andere woorden: zij vechten de visie aan dat een mens vooral een rationeel wezen zou zijn. Van hun kant zijn zij eerder geïnteresseerd in wat de mens zelf betekenisvol en zinvol vindt. Existentialisten stellen dat de keuzes die de mens maakt vooral gebaseerd zijn op wat voor hem betekenis heeft, dan dat zij rationeel zouden zijn.

3. Het absurde. Existentialisten zijn ertoe geneigd om de mens te zien als een wezen in een onverschillige, en zelfs hem vijandig gezinde omgeving, als vereenzaamd in een absurd universum. In dit universum vindt de mens geen betekenis van een hogere natuurlijke orde, maar moet deze betekenis eerder door zijn eigen daden zelf maken, hoe onstabiel en voorlopig deze creatie ook mag zijn.

4. Visie op God. In relatie tot het al dan niet bestaan van God neemt het existentialisme twee mogelijke posities in: de theologische en de agnostische visie.
Een vroege 'existentialist' als Kierkegaard zag de relatie tot God als de existentiële vraag bij uitstek. Nietzsche daarentegen proclameerde dat 'God dood was' en dat het concept van een God gewoon verouderd was. Hoe dan ook zouden 'theologische existentialisten' zoals Paul Tillich, Gabriel Marcel, en Martin Buber heel wat van hun leerstellingen met die van het existentialisme delen.
Het agnostisch existentialisme maakt geen aanspraak over de kennis te beschikken of alles zich al dan niet in een ruimer, metafysisch kader zou kunnen afspelen. Het stelt alleen vast dat de enige waarheid waar we zeker van kunnen zijn, die waarheid is waar wij naar handelen. Te weten of er een God bestaat, ligt niet binnen de mogelijkheden van de menselijke geest.. Het bestaan van de mens is in hun visie dus in de eerste plaats subjectief.

Het existentialisme is een filosofische stroming waar je niet om heen kan. Ik kan mij terug vinden in de vier algemene ideeën. Het eerste concept komt er voor mij op neer dat de mens zijn eigen ware aard bepaald door de keuzes die hij maakt. Men draagt altijd de gevolgen van keuzes, dit wil niet zeggen dat jij er zelf slachtoffer van bent, maar wel anderen tot slachtoffer kan maken.
Ook in het tweede concept kan ik mij plaatsen; het blijkt dat de mens handelt uit wat betekenis heeft voor hem, en niet wat de ratio hem vertelt te doen. Later zal ik dit aantonen met mijn plan voor de toekomst, hetwelk ook meteen het absurde zal illustreren.
Als agnost, vooral over hun visie over religie en leven na de dood, kan je mij dus ook een modern existentialist noemen, het heeft weinig zin om na te denken over wat we toch nooit weten zullen.
Uit deze filosofische stroming, vloeide de stroming waar ik het meeste voor voel, het absurdisme…


Het absurdisme

Het absurdisme is een afsplitsing van het existentialisme. Deze filosofische stroming heeft als vader Albert Camus.
De beste manier om het absurdisme te illustreren is de mythe van Sisyphus, een koning gestraft door de goden na zijn ontvoering van de dochter van Zeus, Aegina. Na het ontlopen van meerdere pogingen van Zeus om hem te dood in te jagen, kreeg hij van Zeus een nog zwaardere straf. Sisyphus moest een marmeren rots naar de tot van een heuvel duwen, maar hij zou eeuwig falen, net aan de top van de heuvel zou de rots uit zijn handen schieten en naar de afgrond rollen.
Het mensenleven is dus volgens Camus zonder werkelijke betekenis, je kan dit vacuüm wel opvullen met religie of andere ideeën, of je kan je leven zelf beëindigen. De mensen die beseffen dat er een leegte is in het leven, en toch beslissen om het te leven zonder er zelf betekenis aan te geven, noemt hij ‘absurde helden’. In zijn boek “De Mythe van Sisyphus” beschrijft hij drie voorbeelden van mensen met deze levensinstelling: de Rebel, de Kunstenaar en Don Juan.

Zonder er mij van bewust te zijn, had ik deze filosofie in mij. Ik vermoed dat ik een ‘absurde held’ zal zijn, maar mijn idee werd nog niet besproken door Albert Camus. Het is de gulden middenweg tussen een ‘absurde held’ en zelfdoding…

Proloog ‘Bye bye human kind’

Het mensenleven is onderdanig aan verscheidene krachten. We kennen niet veel van die krachten, sommigen dokteren een hele theorie uit over krachten zoals ‘god’ of ‘het lot’ of ‘het toeval’. Maar we zijn er ons vaak niet van bewust dat we ons eigen leven zelf vaak sturen zonder anders te kunnen.
Neem nu onze verlangens. De ‘wil’ van de mens is er altijd geweest, we hebben primaire verlangens, secundaire verlangens enzovoort. Maar waarom willen we net de dingen die we willen? Waarom wou de mens het dominante ras worden? Wat bracht de mens er toe de beslissingen te nemen die de aarde voorgoed veranderden? Veel kan men verklaren door intuïtie en overlevingsdrang, ook al kan je jezelf afvragen waarom we zo graag willen overleven en verder bestaan. De mens is een slaaf van zijn wil, hoewel hij alles kan willen, kan hij enkel zijn wil zelf niet willen. Dit maakt ons onmachtig, maar ook schadelijk. Wat de mens wilt, is vaak uit eigen perspectief. Dit egoïsme leidt vaak tot schade van andere individuen tot zelfs heel de wereld (natuur, socio-politiek,…). De mens wil vrijheid, maar heeft geen vrije wil. Het enige wapen tegen onze wil is de twijfel, maar onze wil brengt ons steeds tot een keuze…
MAAR dit laatstgenoemde heeft ook een groot nadeel, we kennen steeds maar het gevolg van de keuze die we maakten, en we kunnen alle mogelijke gevolgen van de andere mogelijke keuzes niet te weten komen, tenzij men een tijdmachine zou uitvinden en die ons terug naar het verleden zou kunnen brengen om wijzigingen aan te brengen (ook al zou dit zeer riskant zijn voor het verliezen van de kennis van de technische aspecten van de tijdmachine, en zou dit ook nooit de waarheid volledig benaderen, aangezien iedereen het verleden zou aanpassen en door de vele gemaakte keuzes per dag zou de invloed van die andere keuzes wegvallen of veranderen).
Hoewel de mens meer en meer in staat is zijn eigen ‘god’ te spelen, zal hij niet altijd tot alles in staat zijn… De hele westerse wereld is in staat de hele wereld te verbeteren (3e wereldslanden etc) maar doet dit bitter weinig, hetwelk te wijten is aan zijn egoïsme en onverstoorbaarheid. Deze god zou overal aanwezig zijn waar hij onnodig is…

Bye bye human kind

And at last, but not least, mijn oplossing voor alle problemen. Hoewel ik er niet goed uitraak in welke mate dit plan door te voeren is, kan het toch al een basis vormen voor een toekomstplan.
Sommige filosofen hebben het over ‘carpe diem’, anderen over zelfmoord omdat het leven niet veel betekenis heeft… Ik combineer deze twee ideeën…
Eerst dacht ik aan een mundiale zelfmoord, een dag waarop iedere mens zich tegelijk zou afmaken zodat de natuur zijn gang kon gaan zonder meer vervuiling en verwoesting van de natuur, aangebracht door de mens. Dit plan is niet haalbaar, aangezien vele mensen hun egoïsme niet zullen kunnen overwinnen, of niet ‘durven’ sterven, aangemaand door hun overlevingsdrang.
Ik heb dit idee herwerkt, en kwam tot het volgende idee:
Stop de reproductie, stop de voorplanting, gebruik anticonceptie, sterilisatie etc. Laat het mensenras uitsterven! Onmiddellijke actie is niet vereist, we halen de eerste 100 jaar nog qua watervoorraad, dus geen nood. Als we langer wachten met dit plan, zullen er oorlogen woedden voor water en andere uitputtelijke grondstoffen. Waarom nog al dit lijden tegemoet gaan? We leven ons leven uit, sterven en de aarde zal zich langzaam aan herstellen van het menselijke egoïsme.
Een argument hiervoor is de vergetelheid. De mens leeft zijn leven, leeft verder in enkele generaties in herinnering maar wordt dan vergeten (behalve degenen die een wereldpositie hebben bereikt, en dan nog, wat hebben ze er nu aan?). De mens draagt wel bij tot de gemeenschap en laat ze evolueren, maar hoe meer we nu evolueren, hoe schadelijker het wordt voor ons.
Ook is net als alles, de wereld en ook de mensheid eindig. Men kan niet ontkennen dat het leven ooit zal eindigen, hoezeer men ook hoopt op een oplossing voor de onleefbaarheid op aarde binnen x-aantal jaar. Of het nu vroeg of laat is, waarom zouden we niet vroeg verkiezen om niet meer leed te veroorzaken? Veel zal het de mens niet doen, het bestaan is ondraaglijk licht. Als er iemand verdwijnt in ons leven, is er een leegte, eerst gevuld door verdriet, daarna vervangen door de routine van het leven. Hoe lang zal de mens zich laten verdwijnen en doen verschijnen?
Hoe mooi, logisch en ethisch verantwoord het plan ook is, er zijn enkele problemen die ik voorzie. De economie zou in elkaar storten, aangezien iedereen die veel geld heeft zijn geld gewoon zou opgebruiken zonder nog te werken, enkel genieten van het leven en niets meer zou doen, geld zou waardeloos worden. Ik vrees er ook voor dat enkele rassen het voortbestaan zullen willen garanderen en zich niet zullen neerleggen bij de beslissing.
Maar ik vrees niet, de natuur zorgt voor zijn eigen voortbestaan, en mijn idee zal zichzelf waar maken. Het stijgende percentage onvruchtbaarheid zal de mensheid in elk geval doen afnemen. De mens zal overschakelen op adoptie, aangezien klonen eerst en vooral zeer duur is, nog niet op punt staat en het ook voor vele zowel morele, als ethische als rationele problemen stelt.
Conclusie: mijn idee is nog nuttelozer dan het traktaat van Wittgenstein, aangezien het een inzicht is dat verworven zou worden zonder mijn fantasie en voorspellingskracht, werp dit na lezen dus ook maar meteen weg…
Nog enkele doordenkertjes over uitspraken van mensen met wie ik over de zin van het leven sprak:

“Het leven is logisch onverantwoord, maar we kunnen het doorstaan door er een eigen zin aan te geven.” [Guy Debognies]

“Het leven is een cyclus, mensen evolueren elk leven en leren elk leven iets nieuws..
Het leven is één grote confrontatie.. Het uit de weg gaan met zelfmoord is geen oplossing.” [Lorelei Schaumont]

“Leven moet je leren, zin geven leer je elke les een beetje meer” [Lynn Vermassen]

“Het leven is een zin, een zin naar de toekomst” [Karen Van den Driesch]

“Het leven heeft geen zin noch betekenis. Maar niet leven voor ons ook niet.” [Ikzelf]

Ik hoop dat deze citaten dit werk een beetje luchtiger en positiever konden maken, zelfmoord is echt niet nodig! (Ik knipte Schopenhauers pessimisme weg uit dit werk, aangezien het onmogelijk was van zijn visie af te stappen naar de visie die ik bereiken wou, wat er ook voor zorgt dat dit werk minder leidt tot suïcidale neigingen bij de lezer.)

Bronnen:

Websites:

http://anaximander.filosofie.be/index.php?/archives/12-OVer-de-zin-van-het-leven.html
http://www.nl.wikipedia.org
http://www.epicurisme.nl/
www.allaboutphilosophy.org
www.encyclo.nl

En nog enkele andere sites op het internet die weinig bruikbaar waren…

Boeken:

“De wereld, een hel”, Arthur Schopenhauer
“De vrijheid van de wil” Arthur Schopenhauer
“De kunst om gelukkig te zijn” Arthur Schopenhauer
“L’étranger” Albert Camus
“La morte heureuse” Albert Camus
“De wereld van Sofie” Jostein Gaarder
“Ethica” Spinoza

En nog vele andere praktisch onbruikbare boeken van bibliotheek Halle…



'Biografische fiches'

Plato
Plato, een filosoof t.t.v. de Klassieke Oudheid waar je niet om heen kan, werd geboren omstreeks 427 v.C. te Athene. Volgens de overlevering zou zijn officiële naam Aristoklés geweest zijn, en was Plato (Grieks voor “brede”) een pseudoniem als verwijzing naar ofwel zijn brede voorhoofd ofwel zijn atletische gestalte. Hij had les gekregen van Socrates (die zijn leven zwaar beïnvloedde), en onderrichte later zelf zijn ideologie aan Aristoteles. Eén van Plato’s ideologieën leeft nu nog verder in onze taal, de ‘platonische liefde’.
Plato werd geboren in een aristocratische familie, en kon dus van een goede opvoeding genieten. Kort na de dood van zijn leermeester Socrates (ca. 399 v.C.), week Socrates uit naar Zuid-Italië om zijn leven een nieuwe wind in te blazen. In het jaar 387 v.C. keerde Plato terug naar Athene en richtte de ‘Akademeia’, een studiegemeenschap, op. Hij bleef er les geven tot zijn dood in 347 v.C.

Belangijkste werken
Plato’s werken bestaan vooral uit filosofische dialogen (neergeschreven door Plato). Aan deze gesprekken namen hijzelf, Socrates (zijn leermeester) en andere filosofen deel.
Enkele bekende dialogen zijn:
 ‘Cratylus’: De deelnemers aan dit dialoog waren Socrates, Cratylus en Hermogenes. In dit dialoog, bespreken Plato en andere gesprekspartners de taal, hetzij deze zich van willekeurige tekens, hetzij natuurlijke tekens bedient.
 ‘Politeia’: Met behulp van zijn leermeester Socrates, legt Plato de fundamenten van de politieke filosofie, praat hij over de ethiek en legt zijn theorie van universelen uit. In dit dialoog wordt ook gesproken over de ‘allegorie van de grot’.
 ‘Phaedrus’: Aan deze dialoog namen Socrates en Phaedrus deel. Ze filosoferen over liefde, retoriek, erotiek, reïncarnatie, dwaasheid, de ziel en kunst. Dit werk van Plato is rond dezelfde tijd geschreven als zijn Politeia en Symposium.

Werkgebied + voornaamste ideeën
Plato, als één der belangrijkste filosofen van de Klassieke Oudheid, had een uitgestrekt werkgebied. Toch primeerden enkele thema’s in zijn leven, zoals ‘de Ware Kennis’ en ‘het Dualisme’.
Plato wantrouwde het waarnemingsvermogen van de mens: e.g. wat voor mij lekker is, kan voor iemand anders walgelijk smaken. Uit die idee kwam hij tot de stelling: ‘kennis in een wereld van concrete dingen niet mogelijk’. Daarom creëerde hij een Ideeënwereld, dat los staat van concrete dingen, en waar je waarnemingsvermogen je niet kan bedriegen. Hij verduidelijkt dit idee door de ‘allegorie van de grot’.
Het Dualisme waar Plato zich vooral mee bezighoudt is het antropologisch Dualisme: ziel en lichaam zijn gescheiden. Uiteraard betrekt hij het begrip Dualisme door in andere contexten, vaak als tegenstelling (Goed en Kwaad etc).

Waarom koos ik Plato?
Plato is een groots filosoof waar je niet om heen kan als je een seminarie filosofie volgt. Het is een uiterst interessant filosoof, en zijn ideologieën zijn universeel.

Aristoteles
Aristoteles werd in 384 v.C. in Stagira, Macedonië, geboren. Zijn leraar was de grote filosoof Plato en hij werd in Athene 20 jaar lang door hem onderwezen. In 342 kreeg hij van koning Philippus II de opdracht Alexander de Grote te onderrichten te Macedonië. Toen Alexander de troon besteeg keerde Aristoteles naar Athene terug en richtte hij zijn eigen school op, het Lyceum, die 500 jaar lang in gebruik zou blijven.
Aristoteles kan men zien als de eerste homo universalis, omdat hij de logica en de methodologie invoerde als manier om wetenschap en filosofie te bedrijven. Na Alexander’s dood, werd Aristoteles gezien als collaborateur, en vluchtte hij naar Chalkis, waar hij een jaar later stierf.

Belangrijkste werken
Na Aristoteles’ overlijden, ging er veel van zijn werken verloren. Men schat dat 1/5e van Aristoteles’ werk bewaard gebleven is, deze overblijfselen bestaan vooral uit lesvoorbereidingen en notities die oorspronkelijk niet bedoeld waren voor publicatie.
 ‘Nicomachische Ethieka’ : Dit werk gaat over de ‘deugdenethiek’, het menselijk karakter en hoe deze de zoektocht naar geluk beïnvloeden. Er bestaan twee theorieën over de oorsprong van de naam van het werk: ofwel is het afkomstig van de naam van Aristoteles’ zoon Nicomachos die het werk publiceerde, of het werk werd opgedragen aan Nicomachos (er is onzekerheid over wie Nicomachos was).
 ‘Ars rethorica’ : De retorica bekleedde een groot deel van het leven van Aristoteles. In dit werk probeert Aristoteles een ander licht te werpen op de retorica dan zijn leermeester Plato deed. Hij zegt dat we makkelijker kunnen overtuigen door retorisch te spreken, maar niet dat retorica enkel die functie bekleed.
 ‘Het Organon’ : Het Organon is een verzameling van geschriften van Aristoteles dat bestaat uit zes delen : De categoriae, de interpretatio, analytica priora, analytica posteriora, de topica en soifistische weerleggingen. Het Organon handelt dus vooral over de logica en methodologie in de filosofie en wetenschap.
Werkgebied + voornaamste ideeën
Aristoteles kon als homo universalis heel wat zeggen over filosofie, wetenschap etc. Volgens mij is Aristoteles zo speciaal omdat hij alles in verband kan brengen met elkaar, verbanden scheppen inzicht.
Zijn voornaamste werkgebieden waren de ethiek, de logica, de natuurfilosofie en de praktische filosofie. Al zijn werken werden in 1 boek gebundeld, het ‘corpus aristotelicum’. Aristoteles is bekend om vele ideeën, een onderwerp dat vaak ter discussie komt is ‘de doctrine van het juiste midden’ of in de volksmond ‘de gulden middenweg’.
Ook al was Aristoteles opgeleid door Plato, hij wees zijn theorie over twee werelden af, er is geen andere werkelijkheid buiten degene die we kunnen waarnemen met onze zintuigen.

Waarom koos ik Aristoteles?
Aristoteles was een filosoof waar ik al veel van gehoord had. Nu ik ook Plato had besproken en dit zijn leerling was geweest, leek het mij interessant te kijken hoe de generaties elkaar opvolgen, naar verluidt ging Aristoteles ‘vaak in de clinch’ met zijn leermeester Plato.

Edmund Burke
Edmund Burke, geboren in Dublin 1729, was een filosoof die recht tegenover de ‘Verlichte Denkers’ stond. Na het behalen van zijn bachelorgraad ging hij werken aan een rechtbank in London. Daar vond hij zijn weg naar de Londonse high society. In 1766 deed hij zijn intrede in het Britse lagerhuis, namens de ‘Rockingham’ Whigs. De Whigs waren tegenstanders van arbitraire, monarchale macht, proponenten van interne hervorming van het overheidsapparaat en over het algemeen sceptisch over de buitenlandse avonturen van het Groot-Brittannië. De partij had banden met de commerciële klasse alsmede de grootgrondbezitters. Hun speerpunten bestonden uit vrijheid onder de rule of law, een gebalanceerde orde in de commonwealth, een grote mate van religieuze tolerantie, en de intellectuele erfenis van 1688 (Glorious revolution). Ze wezen zowel despotie als democratie van de hand.. Hij was de grondlegger van het moderne conservatisme, volgens hem verknoeien de revolutionairen en progessievelingen de maatschappij.

Belangijkste werken
 A Vindication of Natural Society: Een aanval op het politieke rationalisme en de ‘natuurlijke religie’ van Henry St. John, burggraaf Bolingbroke, die had betoogd dat de mens de dogma’s en instituties van de christelijke kerk niet nodig had, maar kon volstaan met een ‘natuurlijke’ religie, gefundeerd op zijn particuliere oordeel. Volgens Burke is de sociale orde beter dan de ‘natuurstaat’, waar enkel de wetten van de natuur (de sterkste) gelden en waar mensen barbaars tegenover elkaar zijn.
 ‘A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful’ (1757): Een boek over de smaak van het individu. Hij maakte onderscheid tussen smaak als iets subjectiefs (verbeelding en gevoel) maar ook als iets objectiefs (op rationeel oordeel gebaseert)
 ‘Reflections on the Revolution in France’ (1790): Hier Protesteert Burke tegen de Franse Revolutie van 1789. Het werd gepubliceerd op 1 november 1790, en was een der bekendste aanvallen tegen het gedachtengoed van de Franse Revolutie
Werkgebied + voornaamste ideeën
Edmund Burke is dus een uiterst conservatief filosoof/jurist. Wat houdt dat in? Volgens Kirk stond Burke voor de conservering van de Britse constitutie, met diens traditionele machtenbalans, de erfenis van de Glorious Revolution. Kirk meent dat Burke’s werk kan worden gezien als een universele constitutie van beschaafde mensen. De hoofdpunten zijn: eerbied voor de goddelijke oorsprong van de sociale ordening, vertrouwen op traditie en vooroordelen als leidraad in het publieke en private leven, de overtuiging dat mensen gelijk zijn voor het oog van God, maar alleen gelijk op deze manier (morele gelijkheid), toewijding tot persoonlijke vrijheid en privaat bezit en verzet tegen doctrinaire verandering (van de sociaal-civiele orde). De samenleving is volgens Burke een spirituele eenheid, een eeuwig partnerschap, dat rechten schenkt, maar ook veel plichten vereist.

Waarom koos ik voor Edmund Burke?
Het leek mij interessant een filosoof te bespreken die recht tegenover de maatschappij staat waarin wij nu leven (grondwettelijk gezien), en het was ook interessant, hoewel ik niet akkoord ga met Burke’s hoofdstellingen.

Thomas Hobbes
Thomas Hobbes werd geboren op 5 april 1588 te Westport (Wiltshire). Hij behaalde een bachelor Kunst op de universiteit van Oxford in 1608. Deze studie, die gericht was op de ‘Zeven Vrije Kunsten’, gaf hem een brede algemene kennis, ook op het vlak van filosofie. Hij was een Engels filosoof die als één van de eersten zeer sterk beïnvloed werd door de nieuwe natuurwetenschappelijke inzichten. Hij bracht waarschijnlijk de meest complete filosofie van het materialisme in de 17e eeuw. Hij verwerpt het Cartesiaans dualisme en gelooft in de sterfelijkheid van de ziel. Hij verwerpt de vrije wil en stelt determinisme in de plaats. Hij geldt als een belangrijk denker over staat, politiek en maatschappij. Hij maakte de burgeroorlogen in Engeland mee, en koos de zijde van Karel I (tegen het parlement). Hij voelde zich bedreigd door de invloed van het parlement, en vluchtte in 1640 naar Frankrijk. Tijdens zijn ballingschap schreef hij verschillende werken, maar die werden nooit zeer bekend…

Belangrijkste werken
Thomas Hobbes’ werken werden nooit zeer populair. Veel van zijn werken ging verloren omdat hij in zijn eigen land voor een verloren zaak vocht, en zijn niet-katholieke ideeën gevaarlijk waren voor het continentaal blok. Hier wat meer uitleg over zijn bekendste en bewaarde werken:
 ‘De Cive’: Een deel van Hobbes’ trilogie (ook ‘De homine’ en ‘De Corpore’) waarin Hobbes in drie delen over de mensheid en maatschappij spreekt : het eerste deel heet ‘Libertas’(de vrijheden), waar hij praat over de mens in zijn natuurlijke staat, deel twee heet ‘ imperium’, waar hij het over het belang van de staat in een maatschappij heeft, en het laatste deel, ‘Religio’, over de invloed van religie in onze samenleving.
 ‘Leviathan’: Waarschijnlijk Hobbes’ bekendste werk. Het werd gepubliceerd in 1651 en had een onontkenbare invloed op de politieke filosofie. De titel verwijst naar een mythisch beest uit het oude testament, dat veel macht uitstraalt, een metonymie voor de staat. Een belangrijk standpunt van Hobbes is dat er drie mogelijkheden zijn om een staat te organiseren: het kan gaan om een monarchie, een democratie of een aristocratie. Hobbes ziet deze als alternatieven, maar geeft de voorkeur aan een monarchie, omdat het persoonlijke en publieke belang daarin samenvallen en er geen onenigheid kan ontstaan, zoals wel kan gebeuren bij een vereniging van bestuurders.

Werkgebied + voornaamste ideeën
Zoals eerder vermeld, waren Hobbes’ ideeën niet aanvaard door de staat in zijn tijd. Hij had vele politieke filosofieën uitgedokterd: bv. ‘Van nature is ieder mens uit op zelfbehoud en bevrediging van zijn verlangens, zonder enig ontzag voor anderen.’ Volgens Hobbes worden mensen uitsluitend door eigenbelang gedreven. De mens is voor zijn medemens een wolf, homo homini lupus… ‘Om anderen in de algemene jacht voor te zijn, moet men zijn eigen vrijheid zien te behouden en die van anderen zoveel mogelijk zien te beknotten.’ Het gevolg van dit alles is volgens Hobbes een toestand van voortdurende onzekerheid en bedreiging, een 'oorlog van allen tegen allen'. De wetten van de natuur zijn dus de enige die gelden.

Waarom koos ik Hobbes?
Ik hoorde onlangs over Hobbes’ theorie in een documentaire. Ik vond het interessant en wou er wat dieper op ingaan.

Friedrich Engels
Friedrich Engels, geboren op 28.08.1820 te Barmen (tegenwoordige Wuppertal), was een Duits socialistisch filosoof en met Karl Marx de grondlegger van het marxisme. Zijn vader was een textielbaron, en stuurde hem naar Engeland om zijn textielfabriek te runnen. Friedrich werd ter plaatse geshockeerd door de armoede en begon een verslag te schrijven dat in 1845 gepubliceerd werd onder de naam ‘Toestand van de arbeidersklasse in Engeland in 1844’. In datzelfde jaar begon Engels artikelen te schrijven voor een krant genaamd ‘de Duits-Franse jaarboeken’ die gepubliceerd werd door Karl Marx in Parijs. Na hun eerste persoonlijke ontmoeting kwamen ze erachter dat ze dezelfde ideeën hadden over kapitalisme en ze besloten meer samen te gaan werken. De artikelen van Engels zetten Marx ertoe aan de economische theorieën te gaan bestuderen. Nadat Marx uit Frankrijk werd verbannen in januari 1845 besloten de twee naar België te verhuizen, wat toentertijd toleranter tegenover de vrijheid van meningsuiting stond dan andere landen in Europa. Ze werkten lang samen, en schreven boeken die tot op heden nog wereldberoemd zijn (bv Das Kapital). Twaalf jaar na Marx’ dood, stierf ook Friedrich Engels op 5 augustus 1895 in Londen.

Belangrijkste werken
 ‘De oorsprong van het gezin, van de particuliere eigendom en van de staat’ : Een historisch-materialistische verhandeling van Friedrich Engels uit 1884, waarin hij de gemeenschappelijke ontwikkeling van menselijke familieverbanden, eigendomsverhoudingen en staatsvorming uiteenzet.
 ‘Manisfest van de Communistische Partij’ : kortweg ‘Communistisch Manifest’, was het eerste marxistische politieke programma dat opgesteld werd. Het werd geschreven door Karl Marx en Friedrich Engels in 1847, in opdracht van de Communistenbond, en in februari 1848 gepubliceerd. Dit boek is vandaag de dag nog wereldberoemd, en vormde de grondideeën voor de Sovjet-Unie.
 ‘Das Kapital’ : Verschenen in drie delen, het eerste in 1867, het tweede twee jaar na Marx’ dood en het derde negen jaar later in 1894. In dit boek protesteren Marx en Engels tegen het kapitalisme dat heerste in de 19e eeuw.

Werkgebied + voornaamste ideeën
F. Engels was vooral actief op politiek vlak, gelijkheid boven alles! Hij droomde van een communistische samenleving, waar geen privébezit meer is, iedereen gelijk is, kortom extreem links socialisme. Friedrich Engels wordt te vaak in de schaduw van Karl Marx geplaatst, men moet in gedachten houden dat Friedrich Engels de eerste verhandeling schreef over communisme, Marx werd geïnspireerd door Engels’ werken en samen vormden ze een schitterend team.

Waarom koos ik Friedrich Engels?
Ik vroeg me al tijden af hoe belangrijk Engels was ten opzichte van Marx, hij wordt telkens vernoemd als men spreekt over ‘Das Kapital’ of ‘Communistisch Manifest’ maar daar stopt het bij. Ik was verbaasd toen ik te weten kwam dat Friedrich Engels de roots vormde van de samenwerking, en niet Karl Marx.

Diogenes van Babylon
Diogenes van Babylon was een stoïcijns filosoof uit de 2e eeuw V.Chr.
Diogenes werd geboren in Seleucia aan de Tigris in Babylonië, maar verhuisde naar Athene, waar hij onderwijs volgde bij Chrysippos en de opvolger werd van Zeno van Tarsus als hoofd van de Stoïcijnse school. Hij volgde in zijn doctrine sterk de opvattingen van Chrysippos, vooral diens dialectiek. Volgens Cicero was Diogenes degene die Carneades later zou inleiden in de dialectiek. De belangrijkste leerling van Diogenes was evenwel Panaetius van Rhodos.
Samen met Carneades en Kritolaos werd hij naar Rome gestuurd om in beroep te gaan tegen een boete van honderd talenten (zo noemde men de munteenheid toen) die door het Romeinse bestuur aan Athene was opgelegd in 155 v. Chr., naar aanleiding van de plundering van Oropos. Ze brachten er hun epideictictische redevoeringen eerst in een aantal privébijeenkomsten en vervolgens in de Romeinse Senaat. Daar wist Diogenes - volgens de overlevering - zijn publiek te charmeren met zijn sobere en gematigde manier van spreken.,
Cicero noemt Diogenes "een groot en belangrijk stoïcijn" in zijn boek «De Officiis». In het werk van de Epicureër Philodemus, dat gevonden werd in gecarboniseerde papyrusrollen tussen de ruïnes van de villa van de papyri in Herculaneum, wordt Diogenes meer besproken dan eender welke andere filosoof, uitgezonderd Epicurus zelf.

Belangijkste werken
Diogenes schreef vermeendelijk verschillende werken, waarvan echter weinig meer dan de titel overgeleverd werd.
1. Διαλεκτικὴ τέχνη (De kunst van de dialectiek; vermeld in een wek van Diogenes Laertius, VII. 51)
2. De Divinatione (Cicero, De Divinatione I. 3, II. 43)
3.( Oospronkelijke titel onbekend )“Over de godin Athena”, wiens geboorte hij, net als Chrysippos, verklaarde aan de hand van fysiologische principes.
4. Περὶ τοῦ τῆς ψυχῆς ἡγεμονικοῦ (“Over de leidende eigenschappen van de ziel”)
5. Περὶ φωνῆς (“Over taal”) een traktaat dat vermoedelijk handelde over taalfilosofie.
6. Περὶ εὐγενείας (“Over aristocratie door geboorte”)
7. Περὶ νόμων (“Over wetten”)

Werkgebied + voornaamste ideeën
Zoals eerder vermeld is Diogenes van Babylon een stoïcijn. Het stoïcsisme, ook wel ‘de Stoa’ genoemd, is een filosofische stroming die tijdens het late hellenisme van het Romeinse Rijk ontstond. De kernidee van de Stoa is de onverstoorbaarheid bereiken door ascese (begeerten beteugelen, kan gepaard gaan met zelfkastijding) of door zich toe te leggen op de filosofie en de wetenschap.

Waarom koos ik Diogenes van Babylon?
Ik had eerder Diogenes van Sinope besproken en sprak erover met een collega, die dacht dat ik het over Diogenes van Babylon had. Ik had nog niet gehoord van dit personage dus wou ik dit nader onderzoeken.

Titus Lucretius Carus
Over Lucretius' leven is heel weinig bekend. Zijn kennis van de Griekse en Romeinse letterkunde en filosofie getuigt van een degelijke opvoeding. Uit zijn werk blijkt dat hij goed op de hoogte was van het leven in Rome, maar zijn vertrouwdheid met het platteland wijst erop dat hij niet in Rome woonde. Lucretius' cognomen ‘Carus’ verwijst mogelijk naar een Keltische afkomst (uit Noord-Italië?). Hij was waarschijnlijk bevriend met enkele vooraanstaande aristocraten. Aan één van hen, een zekere Memmius (praetor in 58 v.Chr.), heeft hij een werk opgedragen dat t zijn bewaard geblevot op heden bewaard is. In Lucretius' ogen was Memmius, die bekend stond om zijn morele en financiële corruptie, hét voorbeeld van iemand die verkeerd leefde. In de Kroniek van de christelijke auteur Hiëronymus (4e eeuw na Chr.) lezen we dat Lucretius mentaal gestoord was, liefdesdranken dronk en op zijn 44ste zelfmoord heeft bepleegd. Men twijfelt sterk of dit waarheidsgetrouw is; geen enkele andere auteur vermeldt het, en in zijn werk waarschuwt Lucretius juist tegen hartstochtelijke liefde en tegen zelfmoord. Het kwam vaker voor bij vroeg-christelijke auteurs dat materialistische filosofen zoals de epicuristen als krankzinnigen werden afgeschilderd.

Belangrijkste werken

Zijn werk De Rerum Natura is, behalve om de inhoud, ook om zijn literaire kwaliteiten van grote betekenis, en werd door toedoen van Cicero, die zelf allerminst een aanhanger van Lucretius' leer was, postuum uitgegeven.
Het werk bestaat uit zes boeken die de verschijningsvormen in de natuur en hun ontstaan beschrijven. In zijn boek gijpt hij terug op de visie van Epicurus zelf. Hij predikt onder andere de atoomtheorie, maar het meest interessante boek voor ons, filosofen, is waarschijnlijk het vierde boek, waarin hij filosofeert over de betrouwbaarheid van onze waarneming.

Werkgebied + voornaamste ideeën
Titus Lucretius Carus was een epicurist tot in de kist. Enkele grondideeën van het epicurisme zijn ‘de vrije wil is een product van het toeval’ of ‘de goden bekommeren zich niet om de mens’. De atoomtheorie is zeer belangrijk binnen de stroming der filosofen. Zij wisten al dat alles uit kleine deeltjes was opgebouwd, wat ze atomen noemden (atoomtheoie van Democritus). Ze gingen hier wel heel ver in, zelfs gemoedsveranderingen zouden te wijten zijn aan een botsing van atomen (atomos = ondeelbaar).

Waarom koos ik Titus Lucretius Carus?
In de lessen natuurwetenschappen hadden we het even over de atoomtheorie en de oorsprong. Toen ik hoorde dat een filosoof deze bedacht had, ging ik wat op onderzoek en kwam ik terecht bij Democritus. Ik ontdekte dat hij meer verricht had op vlak van wetenschap dus zocht ik wat verder en kwam ik terecht bij Titus Lucretius Carus.

Albert Camus
Albert Camus werd geboren in een Frans-Algerijns gezin. Zijn moeder was van Spaanse afkomst. Vader Lucien, stierf in de Slag bij de Marne in 1914 tijdens de Eerste Wereldoorlog. Camus leefde in armoedige omstandigheden tijdens zijn jeugd in Algiers
In 1923 werd Camus toegelaten tot een lyceum en uiteindelijk tot de Universiteit van Algiers. Maar hij kreeg tuberculose in 1930, wat een eind maakte aan zijn voetbalcarrière (hij was keeper van het universiteitsteam) en hem dwong zijn studies in deeltijd voort te zetten. Hij nam allerlei baantjes aan, waaronder privéleraar en automonteur. Hij volbracht zijn licentie filosofie in 1935; in mei 1936 presenteerde hij succesvol zijn stelling op Plotinus, Néo-Platonisme et Pensée Chrétienne voor zijn diplôme d'études supérieures.
Camus werd lid van de Franse Communistische Partij in 1934, waarschijnlijk te meer omdat hij bezorgd was over de politieke situatie in Spanje (die uiteindelijk zou leiden tot de Spaanse Burgeroorlog) dan dat hij de Marxistisch-leninistische doctrine verdedigde. In de eerste fase van de Tweede Wereldoorlog, was Camus een pacifist. Hij was echter getuige in Parijs van de overname van de Wehrmacht. Hij stierf in Villeblevin op 4 januari 1960.

Belangrijkste werken
Albert Camus schreef Romans, kortverhalen, toneelstukken en non-fictie boeken. Zijn belangrijkste werken m.b.t. de filosofie waren:
 “De mythe van Sisyphus” (Le mythe de Sisyphe): Dit boek is het eerste en ook succesvolle werk van Albert Camus. In dit non-fictie verhaal geeft hij zijn visie op het leven weer, het absurdisme.
 “De vervreemding (l’Étranger)”: Deze roman werd voor het eerst uitgegeven in 1942. Het boek werd in 1967 verfilmd door Luscino Visconti. Het boek gaat over een man die een moord pleegt en tot dood veroordeeld wordt. Het is net als zijn boek ‘de mythe van Sisyphus een boek die wijst op de absurdheid van het bestaan.
 De mens in opstand (L’homme révolté): In dit boek (non-fictie) rechtvaardigt Albert Camus het recht op (en zelfs de plicht tot) opstand en verwerpt hij het revolutionare totalitaire nihilisme. In zijn dagboek schrijft hij daarover: ‘De mens in opstand. Ik heb de waarheid willen zeggen zonder op te houden mild te zijn. Dat is mijn rechtvaardiging.’

Werkgebied + voornaamste ideeën
Camus was naast Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir een van de leidende figuren van het existentialisme. Zijn denken verschilt echter van dat van Sartre waar het de aard van het bestaan betreft: bij Camus staat veel meer het lichamelijke centraal, waar Sartre zich op het intellectuele bestaan toelegde. Camus wordt over het algemeen gezien als de grondlegger van het absurdisme, een filosofie die gerelateerd is aan het existentialisme. Volgens het absurdisme zijn mensen fundamenteel irrationeel en is het menselijk lijden het resultaat van vergeefse pogingen door individuen om reden of betekenis in een redeloos en zwijgend universum te vinden. Ook is Camus een fervent voorstander van het Communisme, ook al deed hij mee met de activiteiten van Le Parti du Peuple Algérien, waardoor hij aanschouwd werd als Trotskist (communisme volgens de leer van Trotstki)

Waarom koos ik Albert Camus?
Hij inspireerde mij voor mijn eindwerk, waar ik gedachtegoed heb over de mundiale zelfmoord

Jean-Paul Sartre
Sartre wordt geboren in Parijs (21 juni 1905). Zijn vader is marine-officier, maar sterft wanneer Jean-Paul een jaar oud is. Wel heeft hij een nog een hechte band met zijn moeder. Sartre gaat filosofie studeren in Parijs en Berlijn. In de jaren dertig geeft hij les aan de universiteiten van La Havre en Parijs. Hij omringt zich met intellectuelen en vindt een belangrijke inspiratiebron in de Duitse existentialistische filosofen Husserl en Heidegger. Voor de oorlog, in de jaren dertig, is hij apolitiek en houdt hij zich vooral bezig met de theorie van de vrijheid. In 1940 wordt hij opgepakt door de Duitsers en verliest hij tijdelijk zijn belangrijkste bezit: zijn vrijheid. Als hij in 1941 wordt vrijgelaten, gaat hij bij het Franse verzet om te schrijven voor verzetsblaadjes. Sartre sterft in 1980, op zijn begrafenis waren meer dan 40 000 mensen aanwezig.

Belangrijkste werken
Sartre schreef vele werken, toneelstukken, autobiografieën, litteraire kritieken, maar vooral filosofische werken. Zijn roman ‘La nausée’ zorgde in 1938 voor zijn doorbraak. Enkele van zijn interessantste werken voor de filosofie waren:
 “L'Imagination" (1936): (Beeld en verbeelding) Dit was Sartres eerste werk. Het is een filosofische verhandeling over het beeld en de verbeelding.
 “L’Être et le Neant (1943)” (‘Het zijn en het niet-zijn’) In dit boek legt Sartre uit hoe hij de mens onderscheidt van het ding. Volgens hem zijn er twee soorten van zijn; het ‘op-zich-zijn’ en het ‘voor-zich-zijn’. Dingen zijn ‘op zich’, mensen hebben een bewustzijn en zijn ‘voor zich’. De mens is op zichzelf gericht, het bestaan van de mens is de essentie van de mens. Een ding is al een essentie op zich. Aan de essentie van een ding kan een mens niets veranderen, maar hij heeft wel de vrijheid om te bepalen welke dingen hij om zich heen heeft en welke niet. Dit is volgens vele critici Sartres belangrijkste werk
 “Critique de la raison dialectique”: (de kritiek van de dialectische rede) De hoofdlijn van dit werk stelt dat de hedendaagse maatschappij doortrokken is van structureel geweld. Het alomtegenwoordige maatschappelijk geweld kan slechts worden bestreden door tegengeweld van de onderdrukten. Omdat dezen niet vanzelf de noodzakelijke eenheid tegenover de vijand bewerkstelligen, is er terreur nodig om deze te bereiken.

Werkgebied + voornaamste ideeën
Sartre mag men de grondlegger van het existentialisme noemen. Zijn theorie ‘l’existence précède l’essence’ zegt dat de existentie (bestaan) vooraf gaat aan de essentie (zin van zijn). Dit betekent dat iemand eerst op deze wereld verschijnt, dan existeert, en uiteindelijk zichzelf definieert door middel van zijn eigen daden. Je bent dus wat je doet. Wat je bent is niet meer dan de som van je eigen daden. Dit brengt een enorme verantwoordelijkheid met zich mee.

Waarom koos ik Jean-Paul Sartre?
Jean-Paul Sartre was een groots filosoof. Ik voel heel veel voor zijn theorie, het existentialisme, dewelke ik zeker zal benuttigen in mijn werkstuk.

Arkesilaos

Arkesilaos werd geboren rond 315 v.C. te Aeolië. Hij ging als jongeling in leer bij de wiskundigen Autolykos en Hipponikos. Vervolgens studeerde hij retorica in Athene. Daar raakte hij onder de indruk van de leer van Plato en kreeg zo de smaak van de filosofie te pakken. Hij werd leerling van Theophrastus en vervolgens van Crantor. Hij volgde daarnaast ook lessen bij Polemon en Kratès. Vermoedelijk kende hij ook de filosofen Pyrrho, Diodoros en Menedemos. Na de dood van Kratès werd hij door Socratides aangesteld als hoofd van de Akademie. Daarnaast waren er weinig noemenswaardige gebeurtenissen in zijn leven en hij hield zich afzijdig als het publieke of politieke aangelegenheden betrof. Volgens Diogenes Laërtius zou Arkesilaos overleden zijn als een erg ziek man, te wijten zijn geweest aan zijn losbandige levensstijl en zijn excessief drinkgedrag. Deze bewering wordt echter door andere bronnen tegengesproken. Algemeen wordt aangenomen dat hij voor de Atheners een erg gerespecteerd man was. Erg uitzonderlijk voor die periode was zijn rijkdom. In tegenstelling tot de meeste andere filosofen uit zijn tijd, was Arkesilaos een erg welgesteld man. Hij zou een erg vrijgevig geweest zijn, die toezag op het welzijn van zijn vrienden. Door Plutarchus werd hij beschreven als een rechtvaardig man, die zelfs gerespecteerd werd door zijn tegenstanders. Hij stierf op 75-jarige leeftijd.

Belangrijkste werken

Arkesilaos heeft nooit zelf werken geschreven, zijn ideeën werden later wel opgeschreven door zijn opvolgers Lacydes en Pythodoros. We kunnen veel van zijn leven en werk opmaken uit citaten van o.a. Cicero, zijn ideeën zijn voor een deel bewaard. Men kan ze nauwelijks origineel noemen, aangezien hij sterk de leer van Epicuros volgde.

Werkgebied + voornaamste ideeën

Arkesilaos had twee grondideeën buiten het epicurisme. Zijn eerste was zijn kritiek op de kennis/waarheid. Arkesilaos ontkent dat men instemming kan geven aan representaties. Aan representaties geven we, volgens hem, enkel een oordeel. Er zijn bijgevolg geen begrijpbare representaties en de wijze man zal diegene zijn die weigert om iets te affirmeren. Het alternatief dat Arkesilaos voorstelt is dat de wijze ofwel slechts over meningen kan beschikken, ofwel dat hij niet overgaat tot affirmatie. De rede kan ons niets laten kennen, aangezien er geen criterium is voor waarheid.
Zijn tweede idee was de idee van de ethiek. Volgens Arkesilaos moeten we handelen volgens het redelijke. Het redelijke kan je bereiken d.m.v. voorzichtigheid. De argumenten die tot handelen aanzetten moeten overtuigend genoeg zijn en een gevoel van instemming teweeg brengen voor aan het eigenlijke handelen te beginnen.

Waarom koos ik Arkesilaos?

Ik zocht nog een laatste filosoof, en vond deze in ‘de lijst van filosofen’ van wikipedia. Arkesilaos is een anticlimax van de besproken filsofen, maar hij deed zijn best, en meer kunnen we niet doen als mens…