Geschreven door:	Kees van der Pol [meer]
Datum ingestuurd:	10 oktober 2008
Niveau:	Docent
Taal:
Woorden:	3243
Opvragingen:	494 (2 deze maand)
Waardering:	Currently 5.00/5 1 2 3 4 5 5.0/5 (11 stemmen)

Sinds 27 november draait de film Oorlogswinter in de bioscoop. Wij hebben 3 maal het boek van de film en 3 knijpkatten om weg te geven.

Gebruikte editie
Eerste druk: 2008
Gebruikte druk: 1e
Aantal bladzijden: 201 (gebonden)
Uitgever: Cossee te Amsterdam

Gegevens voorkant
Op de voorkant staat een afbeelding van de (overigens fraaie) benen van een jonge vrouw die een trap beklimt. Uitgeverij Cossee valt in het literaire wereldje in gunstige zin op door de romans een fraai uiterlijk mee te geven.

Genre
“Veertig dagen”is een psychologische roman over de relatie tussen twee zussen. De vrouwelijke variant op het “Kaïn-en-Abel-motief”.


De flaptekst
i>De nuchtere Noord-Hollandse Jennifer krijgt een ongebruikelijk verzoek. Of ze het levensverhaal van haar ongeneeslijk zieke zus wil schrijven, zodat haar zoontje David later een herinnering aan zijn moeder heeft. Het is ook een beladen verzoek. Door het onbetrouwbare gedrag van haar zus heeft Jennifers leven een wrede wending genomen. Aanvankelijk weigert zij. Er zijn grenzen aan wat je van jezelf kunt vergen. Dan probeert ze het toch - voor David, dat ernstige en argeloze jongetje, dat altijd blij is als hij zijn tante ziet. Maar in de veertig dagen die Jennifer nog resten om haar zus te portretteren, blijkt steeds weer dat haar zus haar een stap voor is. Pieter Webelings Veertig dagen is een wervelend, veel gelaagd debuut, met onverwachte wendingen tot op de laatste pagina.

Motto en opdracht
Het boek heeft geen motto. Alleen deel Drie begint met een Bijbels motto.
Het boek is wel opgedragen: Voor J. die een inspiratie was en voor Diana en Faye, natuurlijk/

Structuur en verhaalopbouw
De roman wordt onderverdeeld in drie delen.
Deel I Veertig seconden ((hoofdstukken 1- 7 )
Deel II Veertig dagen (hoofdstukken 8-32)
Deel III Veertig jaar (hoofdstuk 33)

De delen zijn onderverdeeld in een aantal genummerd hoofdstukken.
De drie delen zijn chronologisch geordend. In deel I is de vertelster Jennifer bijna dertig jaar. In deel II is zij ruim vijf jaar ouder en indeel III is ze veertig jaar. De totale vertelde tijd is dus tien jaar. Dat betekent dat er vrij veel tijdverdichting is en dat de periodes tussen de delen kort worden samengevat. Er zijn ook maar weinig flashbacks. Er is er een die de dood van de moeder van de beide zussen beschrijft en er is er één waarin de kennismaking tussen Jennifer en haar vriend Luc wordt beschreven.

Perspectief
De vertelster is een 29-jarige vrouw die in deel I genomineerd en prijswinnares is van een onderscheiding met betrekking tot het afnemen van goede interviews. Aan het einde van de roman is ze 40 jaar geworden. Jennifer Zonneveld is een ik-vertelster die in de o.v.t. haar relaas aan de lezer vertelt.

Titelverklaring
De titel `veertig dagen` is ook de titel van het tweede deel van de roman. Op 3 december hoort Jennifer van de ernstige ziekte van haar zus Grace en diens wens een boek te laten schrijven over haar leven. Veertig dagen heeft ze nog te leven. Inderdaad sterft Grace op zondag 11 januari, veertig dagen later.

Tijd en decor
De schrijver is spaarzaam met concrete gegevens. Maar gegevens die hij prijsgeeft met elkaar combinerend, valt de actualiteit van het verhaal wel te herleiden.
Van haar moeder heeft ze een foto uit 1967.(blz. 64) Daarbij wordt verteld dat de van Indische afkomst zijnde moeder midden dertig was. Eerder is al vermeld dat de moeder op 39-jarige leeftijd gestorven is. Op dat moment was Jennifer 5 jaar. (1878 dagen) Dat moet dus in 1971/1972 zijn.
Wanneer je als lezer weet dat Jennifer in Deel III veertig jaar is en in Deel I bijna 30 kun je bepalen dat de tijdsperiodes in de roman als volgt te herleiden zijn.
Jennifer Zonneveld moet in 1966 geboren zijn.
Dan betekent dat Deel I in 1996 speelt, Deel II speelt bijna zes jaar later (er wordt gesproken over de € ) Het is dus in ieder geval 2002, mogelijk 2003. Jennifer geeft aan dat ze 36 jaar is.
Grace sterft op 11 januari, waarschijnlijk in 2004. (in dat jaar valt 11 januari op een zondag) Ze is dan net 40 jaar geworden en drie jaar ouder dan Jennifer. Dat impliceert weer dat het laatste deel in 2007 speelt.

Het decor van deel I is Utrecht. Jennifer ontmoet de kunstenaar Joeri tijdens het beklimmen van de Domtoren. Het is liefde op het eerste gezicht.
Deel II speelt zich voornamelijk af in Amsterdam en Schagen. Jennifer is namelijk na deel I naar Schagen in Noord-Holland verhuisd war ze als boekverkoopster is gaan werken. Grace woon tin Amsterdam met haar zoontje David.

Samenvatting van de inhoud
Deel I : Veertig seconden
Jennifer Zonneveld, een 29-jarige scherpe interviewjournalist is voorgedragen voor een prestigieuze prijs die ze ook nog in de wacht sleept,( Het Gouden Vraagteken) ontmoet bij de beklimming van de Utrechts Domtoren een man op wie ze binnen veertig seconden (de tijd die je daarvoor nodig hebt) verliefd raakt. Ze klimt het achterna naar boven en merkt dat deze Joeri een kunstenaar is die een pentekening van haar maakt. Zij staat daartegenover bekend als een scherpe vragensteller en geeft dan ook een omschrijving van Joeri. Ze zijn dus halsoverkop smoorverliefd geworden en doen het ook overal met elkaar. Joeri heeft al jong het ouderlijk huis verlaten, want hij kon niet tegen de rigide opvattingen van de Jehovah Getuigen waarvan zijn ouders lid waren. Een van de vragen die Jennifer altijd stelde in haar interviews was: “Wat is de zin van het leven.”
Ze halen allerlei leuke dingen uit: zo heeft Joeri op Jennifers 30e verjaardag precies 30 cadeaus voor haar ingepakt. De cadeaus zijn heel klein (het grootste is een 30 uur durende toer door Parijs, maar die wordt vanwege de financiën nog even uitgesteld.) Joeri maakt ook vele afbeeldingen van Jennifer, maar is daar op een bepaald moment op uitgekeken. Jennifer stelt haar zus Grace voor van wie ze verwacht dat de twee elkaar niet zo liggen. Maar dat lijkt mee te vallen. Het voorstellen aan elkaar gebeurt bij de uitreiking van het Gouden Vraagteken.
De situatie verandert wanneer Jennifer merkt dat ze zwanger is (ze heeft één dag de pil vergeten). Ze vindt het zelf ook verrassend, maar de reactie van haar vriend Joeri valt helemaal tegen. Hij is bepaald niet klaar voor het vaderschap en dringt er bij haar op aan dat ze een abortus ondergaat. De abortus zelf vindt Jennifer erg onaangenaam en bezorgt haar ook een schuldgevoel. Het is ene klompje cellen dat wordt weggezogen.
Het wordt erger wanneer Joeri uit haar leven verdwijnt en het maakt het allemaal nog vervelender dat haar zus Grace haar vertelt dat ze ook zwanger is. Natuurlijk van Joeri die het poseren in het atelier heeft afgesloten met een onverwachte vrijpartij. Ze gaat met Joeri verder en die heeft deze keer besloten er niet meer op aan te dringen dat er opnieuw een abortus plaatsvindt. Het is meteen het einde van de relatie tussen Jennifer en Grace. Haar vader die dus al jaren weduwnaar is, heeft daar veel last van.

Deel II : Veertig dagen.

Deel II speelt bijna 6 jaar later.
Jennifer is inmiddels verhuisd van Utrecht naar Schagen in Noord-Holland., Ze heeft haar baan als journalist opgegeven en is werkzaam in een klassieke boekhandel (De Zingevers) waar ze met eigenares Ada de literatuurverkoop stimuleert. Op 3 december komt haar vader bij haar op bezoek en die zegt dat het heel slecht met haar zus gaat. Grace heeft te horen gekregen dat ze aan een ongeneeslijke vorm van darmkanker lijdt: ze is “open en dicht gemaakt” en heeft nog maar kort te leven. Het is blijkbaar genetisch bepaald, omdat haar moeder ook aan darmkanker gestorven is. Ze wil graag contact met Jennifer. Die is dat in eerste instantie niet van plan, maar ze bedenkt zich en gaat toch naar Grace. Die heeft inmiddels een vijfjarig zoontje ( de bijdehante David) en Joeri heeft ook haar ook weer verlaten: hij is op een jonger exemplaar gevallen. Grace is 39 jaar, binnenkort wordt ze 40 en ze heeft plan opgevat dat Jennifer haar leven zal beschrijven, opdat David zich later zijn moeder zal herinneren. Door de scherpe manier van vragenstellen is Jennifer de meest aangewezen figuur. Ze vraagt aan Jennifer of ze nog steeds een relatie met Luc heeft. Nee, daaraan heeft ze een einde gemaakt.
David is een leuk jongetje en Jennifer gaat tenslotte overstag om het verhaal te gaan schrijven. Ze stelt daarvoor een aantal scherpe vragen en halverwege het proces denkt ze dat ze door een bepaalde manier van schrijven min of meer toch een beetje wraak kan nemen op haar zus. Die heeft altijd als een tweede moeder voor haar gefungeerd, omdat ze drie jaar ouders was toen hun moeder stierf. Maar er zijn grenzen aan wat een mens kan vergeven en vergeten. Wanneer ze een keer bij Grace op bezoek is, komt ook Joeri binnenstappen. Dat is de druppel voor Jennifer die uit het huis wegloopt en voorlopig geen contact meer met Grace zoekt.

Later, wanneer ze weer eens op bezoek is bij haar vader, komt ook David logeren. Die wordt gebracht door Maud, een goede vriendin van Grace. De laatste heeft zich de laatste jaren opgewerkt tot directeur van een muziekcentrum in Almere en heeft daar met harde hand saneringen doorgevoerd. Wanneer David erg leuk tegen Jennifer doet en vraagt waarom ze niet meer bij zijn moeder komt, probeert Jennifer toch weer contact te zoeken.
Tijdens het bezoek komt Jennifer iets te weten over haar moeder en vader. Op haar sterfbed heeft de moeder tegen haar vader verteld dat ze ooit overspel had gepleegd met de buurman.
Ze kon het geheim niet mee in haar graf nemen en de man was op het laatste moment uit woede bij haar ziekbed weggelopen. Toen hij teruggekeerd was, bleek ze te zijn overleden. Hij had er een levenslang schuldgevoel aan over gehouden. Hij vertelt het nu voor het eerste aan Jennifer. Grace weet van niets.

Contact krijgt ze ook weer met haar ex-vriend Luc. In een flashback wordt verteld hoe ze deze leuke man (succesvol schrijver van een marketingboek) ontmoet tijdens een lezing in de boekhandel. Na drie maanden is de relatie weer voorbij. Ook wordt beschreven dat ze weer contact met hem wil onderhouden, want hij staat ineens voor haar deur. Van Maud hoort Jennifer dat Grace haar verjaardag (40e) op 14 december ook nog op grootse wijze wil vieren. Grace en Jennifer brengen samen nog een bezoek aan het kerkhof waar ze begraven wil liggen. Ze zoekt een mooie plek op (altijd in de zon) en ze heeft ook speciale wensen voor haar begrafenis. David vraagt of Jennifer bij het afzwemmen voor zijn A-diploma komt. Ze doet het, maar beseft dat het toch niet haar eigen kind is, wanneer Joeri en Grace ook komen kijken. Grace zit inmiddels al in een rolstoel.

De Kerst gaat voorbij en ook oudejaarsdag staat op het programma. In beide gevallen zijn de zussen niet bij elkaar. Ze wensen elkaar telefonisch gelukkig nieuwjaar.
Maar het gaat steeds slechter met Grace. Ze brengen nog een bezoek aan het muziekcentrum in Almere. Grace zit in een rolstoel en iedereen heeft medelijden maar ook bewondering voor haar. Ze begint echter steeds meer last te krijgen van de gevolgen van haar darmkanker en de poep begint uit haar mond te komen, omdat de darmen verstopt raken. Dat is een genante aangelegenheid en als het zover komt, wil Grace euthanasie plegen. Na weer zo’n vreemde en stinkende braakaanval wordt ze naar het ziekenhuis gebracht.
Over twee dagen zal de euthanasie worden voltrokken: op zondag 11 januari. Grace wil alle mensen uitnodigen die haar lief zijn. Joeri (met zijn nieuwe vriendin Desi dus ook). Tijdens een zwak moment loopt Jennifer weg van het ziekbed (dat had haar vader ook gedaan bij het ziekbed van zijn vrouw vanwege de onthulling)
Ze raakt dan in gesprek met Joeri’s vriendin Desi en die laat uit haar mond vallen dat ze het fijn vindt dat Jennifer later het moederschap voor David op zich zal nemen. Grace is van plan dat op haar sterfbed te vragen, waardoor Jennifer geen “nee”kan zeggen. Jennifer is woest: haar zus heeft dus opnieuw gemanipuleerd. Op 1 december was Desi jarig en toen had Grace het al geregeld: ze had Luc op Jennifer afgestuurd, want David moest opgroeien in en stabiele relatie met een vader en een moeder. En Jennifers vader was op 3 december bij haar gekomen om de situatie uiteen te zetten. Het is dus allemaal doorgestoken kaart en opnieuw is Jennifer erin getrapt. Ze loopt het ziekenhuiskamertje van Grace binnen. Dan neemt ze een besluit. Ze drukt een kussen op haar zus’ gezicht en doodt haar dus. Niemand heeft het in de gaten en de voorbereiding voor de begrafenis kunnen worden getroffen.

III Veertig jaar
Dit deel begint met een Bijbels motto:
U zult de waarheid kennen en de waarheid zal u bevrijden.
Uit: Johannes 8 vers 32.

Jennifer is inmiddels veertig jaar geworden. Ze zorgt dus al drie jaar voor de kleine David, samen met Luke. Eerst vertelt ze nog over de begrafenis van Grace, waar Maud een applaus vraagt voor de moed van Grace. Ook Joeri voert nog een muziekact op.

Inmiddels is ze dus al drie jaar de stiefmoeder van David. Ze vraagt zich af wat de zin van de laatste veertig dagen van Grace is geweest. Ze is door de opvattingen van Grace wel wat spiritueler geworden: heeft de ziel van haar dode kind het lichaam van haar zwangere zus opgezocht, zoals Boeddhisten denken ?
Ze vraagt zich af wat de ware beweegredenen van haar zus waren. Op zich is het natuurlijk niet vreemd dat ze het beste voor haar zoontje wilde. Ze heeft de moord nog tientallen keren herbeleefd en had ook op het punt gestaan zich aan te geven. Maar ze heeft gekozen voor de toekomst van David. Zoals Grace een tweede moeder voor haar is geweest, zo wordt zij een tweede moeder voor David. Samen met Luc voedt ze hem op.
Graces zoon, mijn zoon, onze zoon. Dat is de enige waarheid die telt.

Thematiek
In deze debuutroman van Webeling is het thema de strijd tussen twee zussen. Zoals zo vaak zijn zussen concurrenten van elkaar. In het leven van Jennifer is Grace na de dood van hun moeder aan darmkanker meteen ook de moeder geweest. Ze heeft goede dingen gedaan, maar ook minder goede. Een van de vervelendste is natuurlijk wel dat ze Joeri afpakt van haar zus. Schrijnend is daarbij dat ze bovendien zwanger is. Joeri laat dit kind wel komen, en dat houdt meteen in dat David min of meer ook het kind is dat Jennifer niet gekregen heeft. Dat ze daarom het contact met haar zus mijdt, is heel logisch. Ter wille van het kleine mannetje geeft ze trouwens wel toe aan het verzoek van haar zus om een boek over haar leven te schrijven. Maar door een noodlottig toeval verspreekt de nieuwe vriendin van Joeri zich en begrijpt Jennifer dat Grace haar tot op het sterfbed heeft gemanipuleerd. Ze neemt meteen wraak door de levensadem van Grace af te snijden door het kussen op haar hoofd te drukken.
Zusterliefde en zusterhaat, jaloezie, (de vrouwelijke variant van het Kaïn en Abelmotief) wraak zijn dus de voor de handliggende motieven in dit debuut.

Andere motieven zijn nog:
- de abortus
- de ernstige ziekte van Grace
- de relatie tussen ouders en kinderen
- overspel (de moeder van Grace en Jennifer gaat vreemd)
- de biecht dop haar sterfbed
- de zin van het leven (Grace wordt naarmate de dood komt, spiritueler)

Waardering
De niet al te dikke (200 pagina’s met een fijne bladspiegel) en de niet moeilijke roman is het lezen weer dan waard. Omdat het thema een relatiestrijd tussen zussen is, kun je het boek voor je literatuurlijst goed combineren met boeken die hetzelfde thema bespreken. Dat zijn dikke romans als “De Tweeling” van Tessa de Loo, maar ook een literaire thriller als “Schaduwzuster” van Simone van der Vlugt. “Zus “van Siska Mulder en “De ogen van Roosje” (Clare Lennart) behandelen ook al het thema van de rivaliserende zussen. Zie verder voor boeken over het thema onze themalijst op de site van scholieren.com.

Het boek heeft een hechte compositie in drie delen en korte hoofdstukken. De stijl is helder en het verhaal wordt bekeken vanuit het perspectief van één der zussen. Het verhaal op zich is niet origineel: zoals hierboven gesteld is het in feite afgeleid van het Bijbelverhaal over Kaïn en Abel. Ook hier doodt de ene broer de andere. Als was daarbij jaloezie het motief en in deze roman lijkt wraak meer de reden om Grace te doden.
Scholieren van havo en vwo zullen het verhaal wel wat de inhoud betreft kunnen waarderen met een 7 of 8. De literaire waardering voor de literatuurlijst van onze site is: 2 punten.


Recensies
Er zijn nog geen recensies bekend.


Over de schrijver.
Pieter Webeling (Den Helder, 1965) is schrijver, interviewer en gespreksleider. Hij is oud-redacteur van HP/De Tijd en was lange tijd een van de huisinterviewers van de Volkskrant. Nu werkt hij vooral voor bladen als Rails, Jan, Humo en Reader's Digest. Veertig dagen is zijn debuutroman. Zie ook www.veertigdagen.nl

Bijlage
Bij de presentatie van het boek (oktober 2008) sprak de dichter Ingmar Heytze het volgende gedicht uit.

Voor Pieter Webeling, bij het verschijnen van ‘Veertig Dagen’

Ik kan en wil me niet onttrekken aan de indruk van
een man die zit te schaken, simultaan, met tegenover
zich: zijn personages, het verhaal, de taal. Alles ligt

op tafel als een provisorisch planetarium. Het bos,
de zee, modelbouwsteden tussen treinen, spoorlijnen
en wegen, kliniek en kerkhof, de zin van het leven

(een piepklein kruisje in het park van elandmos,
iemand moet je daar op wijzen, anders kijk je er
volkomen overheen); hier ligt de memorecorder,

massief als een huizenblok, daar een vel papier
vol vragen, handgeschreven landingsbanen van
inkt. Dat alles kan betekent niet dat alles kan.

Wat u moet weten over deze man: hij weigert
een antwoord. En we hadden nog wel zulke goede
vragen. Het kan niet anders of hij spaart geheimen.

Het wordt tijd dat hij de waarheid uit zichzelf slaat
op de kleine piano van zijn ziel, zoals een dichter zei
in een andere tijd. Intussen zit hij daar, misschien

heeft hij zo’n harkje waarmee generaals hun divisies
over de maquette verplaatsen. Een onzalig spel.
Was het dat maar. Of was het maar iets anders

dan een spel, knikken de vader, de zussen,
het kind (dat nog niet schaken kan), de man,
de dood – schaken met de dood is altijd beter

dan niet schaken, hij schaakt so wie so met jou –
Stukken zweven in zijn hand. Aanraken is zetten.
Het bandje slaat vast, vragen lopen uit tot vlekken

(tranen, bloed, zout water, hoe dan ook niet zoet).
Hij weet wat hij doet, hij weet dat hij dit weet.
Hij weet alleen niet hoe.

Hij schrijft niet van zich af, maar naar zich toe.

Ingmar Heytze